|
Okolice naszej planety stały się śmietnikiem pod gołym niebem, wypełnionym resztkami około 6 tys. urządzeń
Jeśli świat nauki i techniki nie zapanuje nad tym specyficznym bałaganem, dalsza działalność człowieka w Kosmosie stanie pod znakiem zapytania. 10 lutego 2009 roku zderzyły się przelatujące nad Syberią na wysokości 800 km Kosmos 2251, rosyjski satelita wojskowy, wyłączony z eksploatacji od 1995 roku i Iridium 33, amerykański satelita telekomunikacyjny. W wyniku kolizji powstała gigantyczna chmura odłamków, a samo zdarzenie przypomniało światu o tych niewidocznych z Ziemi zanieczyszczeniach, stwarzających coraz większe problemy.
20 tys. ton różnych materiałów – satelitów, rakiet nośnych, sond – ulegają eksplozjom i kolizjom powodując rozsiewanie w przestrzeni kosmicznej dziesiątek milionów pocisków. Te zaś w przyszłości mogą zahamować eksplorację przestworzy.
Problem może narastać kaskadowo: więcej odpadów oznacza więcej kolizji przyczyniających się do powstawania jeszcze większych ilości odpadów. Donald Kessler, dawny pracownik NASA, dziś na emeryturze, pierwszy opisał w 1978 roku ten „syndrom” nazwany później jego nazwiskiem. Zdaniem tego uczonego kolizja Kosmos-Iridium jest "pierwszym dobitnym przykładem" tego, co przepowiedział już trzy dekady temu. Na swojej stronie internetowej pisze: "Jak w przypadku innych problemów związanych z ochroną środowiska, kontrola orbitalnych odpadów może na początku być bardzo kosztowna, ale zaniedbania w tej dziedzinie doprowadzą w dalszej perspektywie do katastrofy".
Mając świadomość tego zagrożenia badacze szukają nowych rozwiązań, a tematowi "kosmicznych śmieci" poświęca się coraz więcej międzynarodowych spotkań. W dniach 8-10 grudnia odbyła się pod Waszyngtonem konferencja zorganizowana przez NASA i DARPA (amerykańska Agencja Zaawansowanych Projektów Badawczych Obrony), której głównym tematem było sprzątanie ziemskiej orbity.
Kolizja między Kosmosem 2251 i Iridium 33 wywołała prawdziwy szok społeczności naukowej. Stany Zjednoczone, dysponujące najskuteczniejszym wojskowym systemem kontroli odpadów kosmicznych, zmuszone były do zwiększenia do 19 tys. w swoim katalogu liczby obiektów o wielkości powyżej 10 cm, krążących na orbicie okołoziemskiej. Radary i teleskopy optyczne, połączone z komputerami o wielkiej mocy, nie umożliwiają jeszcze US Strategic Command (amerykańska kontrola wojskowa) kontroli dziesiątków tysięcy innych obiektów, mających mniejsze wymiary, ale również stanowiących zagrożenie.
Być może Spółka Iridium mogła zapobiec wypadkowi. – Podobno zdecydowała się na wstrzymanie kontroli przeciwkolizyjnej, ponieważ była przeciążona ogromną ilością alertów – wyjaśnia Fernand Alby, kierujący działem "kosmicznych odpadów" we francuskim Państwowym Ośrodku Badań Kosmicznych (CNES). Istotnie, US Strategic Command upubliczniło pewną liczbę danych dotyczących trajektorii obiektów kosmicznych, jednak w celu zapewnienia bezpieczeństwa sieci satelitów wojskowych mają one zaniżoną dokładność. To powoduje, że systemy zapobiegania kolizjom, wprowadzone przez operatorów telekomunikacji, działają ze zbyt dużym marginesem bezpieczeństwa, co wywołuje wiele fałszywych alarmów. Mając ponad sto satelitów na orbicie, Iridium nie dysponowało wystarczającymi środkami, aby ocenić realność zagrożenia i zawiesiło nadzór...
Wypadek jest czwartym oficjalnie zgłoszonym od 1991 roku. Ale niedawno zdarzyły się dobrowolnie wywołane kolizje: w styczniu 2008 roku amerykańska marynarka zniszczyła jednego ze swoich satelitów, aby odpowiedzieć na demonstrację Chin, które 11 stycznia 2007 roku przeprowadziły próbę swego systemu antysatelitarnego rozbijając doszczętnie jeden ze swoich satelitów meteorologicznych.
Zwiększenie tłoku w Kosmosie nie pozostaje bez wpływu na życie załóg na orbicie. W ostatnich miesiącach mieszkańcy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) otrzymywali wielokrotnie rozkazy schronienia się na statku ratunkowym Sojuz lub zmiany wysokości ISS z obawy przed różnymi kolizjami.
Zderzenie Kosmos-Iridium może wywrzeć zbawienny wpływ na kontrolę floty satelitów. Już teraz US Strategic Command wydaje się bardziej skłonna do współpracy. – Otrzymaliśmy od nich około dziesięciu powiadomień, co przedtem się nie zdarzało – zauważa pan Alby. –Ale te dane nie precyzują rodzaju obiektu, co sprawia, że są trudne do wykorzystania.
Francja, dysponująca własnym systemem kontroli, zarejestrowała od lipca 2007 roku do czerwca 2009 roku 712 sygnałów alarmowych, ale tylko trzy potwierdzone zagrożenia doprowadziły do tyluż manewrów wymijania przeszkód. W końcu 2008 roku Europejska Agencja Kosmiczna wdrożyła trzyletni program badawczy w celu stworzenia własnego systemu obserwacji ruchu na orbicie.
Kosmiczni operatorzy już od wielu lat myślą o tym, jak zakończyć życie należących do nich urządzeń krążących w Kosmosie. W lipcu CNES sprowadził satelitę Spot 2 na niższą orbitę, aby mógł rozpaść się w górnych warstwach atmosfery za dwadzieścia trzy lata. W październiku satelita geostacjonarny Telecom 2C spalił resztki ciekłego paliwa, aby opuścić swoją orbitę roboczą. Takie operacje są delikatne i kosztowne, ponieważ skracają okres eksploatacji satelitów, od kilku tygodni do kilku lat, zależnie od przypadku.
– Te środki prewencyjne nie wystarczą, aby powstrzymać wzrost liczby obiektów krążących wokół Ziemi – podkreśla Fernand Alby. Nadszedł czas, aby powrócić do projektów „kosmicznych śmieciarek”, do tej pory traktowanych w kategoriach science fiction. 
|
Astrologia i Astronomia 
