|
Isaac Newton był bez wątpienia niekwestionowanym geniuszem w historii nauki. Miał tego świadomość i nie lubił trwonić czasu. O tajemniczym, nocnym zajęciu Newtona pisze na łamach "The New York Times" Natalie Angier.
 Urodził się 25 grudnia 1642 r. Rzadko spotykał się z ludźmi i równie rzadko wyjeżdżał z domu. Nie uprawiał żadnego sportu i nie grał na żadnym instrumencie. Nie grał też w wista i nie jeździł konno. Nie uznawał poezji, którą uważał za "swego rodzaju kunsztowny nonsens", a gdy wybrał się pewnego razu do opery, uciekł w czasie trzeciego aktu. Nie ożenił się, ani nie zaangażował się w żadne intymne relacje i zmarł w wieku 85 lat - prawdopodobnie jako prawiczek.
"Nie widziałem nigdy, żeby wypoczywał lub zajmował się jakimś hobby" - powiedział jego asystent, Humphrey Newton. "Uważał, że wszystkie godziny, których nie spędza na swoich badaniach, są czasem straconym".
czytaj dalej
Nie było łatwo być Newtonem
Nie, nie było łatwo być Newtonem. Nie tylko wypracował zasady dynamiki i grawitacji, tworząc do dziś wykorzystywane równania i nie tylko odkrył właściwości widmowe światła i wynalazł rachunek (różniczkowy i całkowy - przyp. tłum.). Newton miał drugie, "pełnoetatowe" zajęcie - równoległą pasję, którą trzymał w tajemnicy. Był alchemikiem. Całe noce - przez trzy dekady swojego życia - spędzał nad "diabelskim kotłem", poszukując mocy, która umożliwiłaby przeobrażenie jednego związku chemicznego w drugi.
O tym, że interesował się alchemią, wiedziano od dawna, ale zakres i szczegóły tej "nocnej aktywności" dopiero teraz wychodzą na światło dzienne, bo dopiero teraz zainteresowano się jego rozległymi, ignorowanymi wcześniej spostrzeżeniami w dziedzinie alchemii.
Newton w sidłach alchemii
William Newman, profesor historii i filozofii nauki z Indiana University w Bloomington (...), zastanawia się, jak człowiek, który rywalizuje z Einsteinem o tytuł "największego fizyka wszech czasów", człowiek, którego James Gleick nazwał "głównym architektem współczesnego świata", mógł być tak zaangażowany w coś, co jawi się nam dzisiaj jako średniowieczna mistyfikacja. W jaki sposób największy naukowiec dał się pozornie "nabrać" na pseudonaukę, jaką była alchemia - w najbardziej rozpowszechnionym rozumieniu opisywana jako żądza przekształcania ołowiu w złoto... Czy Newton był szaleńcem? Czy był zachłanny, łatwowierny lub uparcie ślepy i z premedytacją niedostrzegający prawdy?
W opinii Newmana, żadne z powyższych. - Isaac "Alchemik" Newton był bardziej niebezpiecznym i bezkompromisowym naukowcem niż Isaac Newton. Było wiele teoretycznych i empirycznych powodów w tamtym czasie, żeby traktować alchemię poważnie; żeby uwierzyć, że złożone związki chemiczne mogły być rozłożone na podstawowe elementy składowe i te elementy następnie przeobrażone w inne, bardziej pożądane substancje (...).
Podczas gdy alchemicy tamtych czasów być może nie opanowali sztuki przekształcania danych substancji w inne - ciężkiej gehenny, którą nam było dane przeżyć, a która wymagała poważnego wyposażenia, jak np. akcelerator cząstek, ich praca dostarczyła szereg wartościowych skutków ubocznych, w tym nowych leków, piękniejszych barw, mocniejszych mydeł i lepszych trunków.
- Alchemia była synonimem chemii - powiedział Newman. - A chemia była czymś szerszym niż tylko transmutacją - tłumaczy. Dla Newtona alchemia mogła także okazać się czymś poważniejszym niż chemia. Newman dowodzi, że alchemiczne badania Isaaca Newtona wpłynęły na fundamentalny przełom w fizyce: odkrycie, że białe światło jest mieszanką barw i że promień światła przepuszczony przez pryzmat rozszczepia się na widmo barw i może być za pomocą soczewki skupiony ponownie do czystego białego światła.
Optyczna rewolucja
- Poszedłbym o krok dalej, twierdząc, że alchemia była najbardziej istotna dla rewolucji Newtona w optyce - uważa Newman. - On nie tylko przepuszczał światło przez pryzmat, ale także ponownie je scalał. Trzeba to postrzegać jako przykład "transferu technologii" - z chemii do fizyki - dodaje.
Definicja alchemii, właściwa dla tamtej ery, oscylowała wokół układania się maleńkich, niepodzielnych cząstek w bardziej złożoną substancję. Rozumowanie to było w sumie nie tak odległe od poglądów obrazujących dwudziestowieczną biologię molekularną i fizykę kwantową.
Badacze wierzyli, że dzięki właściwym rozpuszczalnikom i idealnym reakcjom możliwe będzie zredukowanie substancji do jej cząstek składowych - jej korpuskuł (tak je nazywał Newton) - i następnie nakłonienie tych korpuskuł do przybrania nowych konfiguracji (...).
Z pewnością nie był sympatycznym człowiekiem
Wynalezienie wspaniałych, nowych pigmentów, a także udoskonalenie starych, było ogromnym sukcesem. Artystów zachęcano do rezygnacji z indywidualnej produkcji barw na palecie na rzecz korzystania z produktów alchemików. W miejsce dotychczasowego naturalnego "laboratorium" produkującego leki - czyli przyklasztornego ogrodu - pojawiło się laboratorium chemiczne. - Dzisiaj, jeśli w Wielkiej Brytanii użyjesz słowa "chemist", będziesz prawdopodobnie miał na myśli farmaceutę. Wracamy zatem do tradycji XVII wieku - zauważa Newman.
Alchemicy stali się także ekspertami w dziedzinie ścigania oszustów (...). Newton był nietolerancyjny wobec krętactw, gdy objął stanowisko zarządcy mennicy i zaczął ścigać kieszonkowców i fałszerzy. - Był brutalny. Skazywał ludzi na śmierć za próby zdrapywania złota z monet. Może i był Merlinem, Zeusem, najznamienitszym naukowcem wszech czasów. Ale z pewnością nie był sympatycznym człowiekiem - podsumował Mark Ratner, chemik z Northwestern University.
Natalie Angier/New York Times News Service
Tłum. Ewelina Karpińska-Morek/ interia.pl 
|
Przeszłość 
