Przedstawiciele AFSSA podkreślają, że związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy szczepionkami i tą rzadką choroba nie został jeszcze udowodniony, ale nie wykluczają, że istnieje.
Kolejka w paryskim ośrodku masowych szczepień przeciwko A/H1N1 w 2009r. Fot. Marek Gładysz, RMF FM
Chorzy pacjenci, w tym troje dzieci, zasypiają nagle w czasie dnia po odczuciu silnych emocji, np. strachu czy radości. Wszystkim tym przypadkom narkolepsji towarzyszy inna rzadka i nieuleczalna choroba mózgu - katapleksja. Objawia się ona całkowitą utratą napięcia mięśniowego - obudzeni pacjenci przez pewien czas nie są w stanie się ruszać i mówić.
Według AFSSA 16 innych przypadków tych schorzeń o osób, które zaszczepiły się przeciwko świńskiej grypie zasygnalizowano w Szwecji i Finlandii.
Narkolepsja – zespół chorobowy (dziedziczny, ryzyko zachorowania wśród krewnych jest około 10 razy większe niż w populacji ogólnej) objawiający się niepohamowanymi, napadowymi stanami senności, trwającymi zwykle około 10–20 min, najczęściej spowodowany silnymi emocjami (np. radość, strach, podniecenie). Takich ataków jest zazwyczaj kilka w ciągu dnia (średnio co 2–3 godziny).
Przyczyny choroby nie są do końca znane. Prawdopodobnie powodem zasypiania w ciągu dnia jest brak fazy REM podczas snu dobowego, której braki są nadrabiane podczas ataków narkoleptycznych. Odczuwane jest to jako sen na jawie.
Narkolepsji mogą towarzyszyć porażenie przysenne: w okresie przejścia od snu do czuwania przez kilkanaście minut występuje całkowita niezdolność do ruchu i mowy oraz omamy wzrokowe o przerażającej treści. Bardzo często osoby cierpiące na narkolepsję podczas ataku snu w ciągu dnia wszystko słyszą, a gdy mają otwarte oczy – widzą, lecz z powodu porażenia mięśni (katapleksja) nie mogą się poruszać.
Obecnie narkolepsja wiązana jest z brakiem komórek wytwarzających hipokretynę i uważana za chorobę mózgu.
Objawy
Główną cechą narkolepsji jest nadmierna senność w ciągu dnia, nawet po wystarczająco przespanej nocy. Osoba z narkolepsją prawdopodobnie stanie się senna albo zaśnie, często w nieodpowiednich miejscach i porach. Dzienne drzemki mogą wystąpić nieoczekiwanie i mogą być fizycznie nie do oparcia. Takie drzemki mogą występować parę razy dziennie. Zazwyczaj są one odświeżające i dają ożywczy rezultat, jednak tylko na parę godzin. Ospałość może utrzymywać się przez długie okresy. Dodatkowo sen nocny może być rozbity, z częstymi przebudzeniami.
Czterema kolejnymi symptomami narkolepsji, które nie muszą występować u wszystkich pacjentów to katapleksja, porażenia senne, halucynacje hipnagogiczne i zachowania samoczynne. Katapleksja jest epizodycznym stanem polegającym na utracie funkcjonowania mięśni, licząc od niewielkich osłabień (jak np. bezwład szyi, albo kolan, obwisłość mięśni twarzy, albo niezdolność do wyraźnego mówienia), po całkowite upadki ciała. Epizody mogą zostać wywołane poprzez silne reakcje emocjonalne jak śmiech, złość, zaskoczenie, bądź strach, i mogą trwać od paru sekund, do paru minut. Osoba jest świadoma podczas takiego epizodu. W niektórych przypadkach katapleksja może przypominać ataki epileptyczne. Paraliż senny to tymczasowa niezdolność do mówienia czy poruszania się podczas budzenia się (rzadziej, podczas zasypiania). Może trwać od paru sekund do paru minut. Często jest to przerażające, ale nie jest groźne. Halucynacje hipnagogiczne to żywe, często przerażające doświadczenia senne, które pojawiają się w czasie drzemki, podczas zasypiania bądź budzenia się.
Zachowania samoczynne znaczą, że osoba kontynuuje funkcjonowanie (rozmawianie, odkładanie rzeczy, itd.) podczas epizodu snu, ale budzi się nie pamiętając iż to wykonywała. Utrzymuje się, że do 40% ludzi z narkolepsją doświadcza samoczynnych zachowań podczas snu. Paraliż senny i halucynacje hipnagogiczne również występują u ludzi, którzy nie mają narkolepsji, ale częściej są to ludzie, którzy cierpią na ekstremalny brak snu. Katapleksja jest generalnie uważana za unikalną przy narkolepsji i jest analogiczna do paraliżu sennego, w którym przeważnie mechanizm chroniący od paraliżu, który obecny jest w czasie snu jest nieodpowiednio uaktywniony. Przeciwieństwem tej sytuacji (niepowodzenia aktywowania tego zabezpieczającego paraliżu) jest występowanie zaburzeń szybkiego ruchu gałek ocznych.
W większości przypadków, pierwszy objaw narkolepsji to nadmierna i przytłaczająca senność w ciągu dnia. Inne objawy mogą zacząć występować osobno, w kombinacji miesięcy czy lat, po rozpoczęciu się dziennych drzemek. Są szerokie wariacje w rozwoju, nasileniu i porządku występowania katapleksji, paraliżu sennego i halucynacji hipnagogicznych u różnych osób. Tylko około 20-25% ludzi z narkolepsją doświadcza wszystkich czterech objawów. Zbyt duża senność w ciągu dnia generalnie utrzymuje się przez całe życie, ale paraliż senny i halucynacje hipnagogiczne mogą ustać.
Mimo tych popularnych objawów narkolepsji, wiele osób z narkolepsją również cierpi na bezsenność przez przedłużone okresy.
Objawy narkolepsji, szczególnie nadmierna senność w ciągu dnia i katapleksja, często stają się na tyle dotkliwe, że mogą powodować poważne problemy w życiu społecznym osoby, prywatnym i zawodowym.
Fazy snu w narkolepsji
Normalnie, gdy ktoś jest obudzony, fale mózgu pokazują regularny rytm. Gdy osoba wpierw zasypia, fale mózgowe spowalniają i stają się mniej regularne. Ten stan snu nazywa się stanem nie-szybkiego ruchu gałek ocznych (NREM). Około półtorej godziny po śnie NREM fale mózgowe zaczynają pokazywać znowu bardziej aktywny schemat. Ten stan snu, zwany snem REM (snem "szybko ruchliwych gałek ocznych"), to ten w którym występuje większość zapamiętanych snów. Powiązane z obserwowanymi metodą EEG falami snu REM wiotczenie mięśni jest obecne (zwane wiotczeniem REM).
W narkolepsji porządek i długość okresów snu NREM i REM są zaburzone, REM sen występuje od razu, zamiast po okresie snu NREM. Dlatego też, narkolepsja jest zaburzeniem w którym sen REM występuje w niewłaściwym czasie. Również, niektóre aspekty snu REM, normalnie występujące tylko podczas snu – brak kontroli mięśni, paraliż senny, i żywe sny – u narkoleptyków występują w inne pory. Na przykład, brak kontroli mięśni może wystąpić podczas budzenia się jako epizod katapleksji, mówi się, że występuje wtargnięcie wiotczenia REM podczas budzenia się. Paraliż senny i żywe sny mogą wystąpić podczas zasypiania albo budzenia się. Ogólnie rzecz ujmując, mózg nie przechodzi przez normalne stany drzemki i snu głębokiego ale zaczyna od razu (i kończy) od snu REM.
Prowadzi to do paru konsekwencji. Nocny sen nie zawiera wystarczająco snu głębokiego, więc mózg próbuje nadrobić to podczas dnia, w sposób EDS (snu dziennego, senności dziennej). Ludzie z narkolepsją mogą zasypiać w nieprzewidywalnych momentach (często występują ruchy takie jak szarpanie głową). Mają bardzo żywe sny, które zazwyczaj pamiętają niezwykle szczegółowo. Ludzie z narkolepsją mogą mieć sny nawet, gdy zasypiają tylko na parę sekund.
wikipedia.org