Ceny żywności na świecie osiągnęły najwyższy poziom w historii. Mieszkańcy bogatej Północy muszą sięgnąć głębiej do kieszeni, biedakom z krajów Południa grozi głód
Światowa Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) od 1990 r. co miesiąc podaje średnią cenę koszyka podstawowych produktów w wybranych krajach: zbóż, oleju, nabiału, mięsa i cukru. W grudniu padł rekord. - Ten trend się utrzyma, zwłaszcza jeśli pogłębi się susza w Argentynie, a mrozy na północnej półkuli odbiją się na zbiorach pszenicy - powiedziała agencji Reuters Abdolreza Abbasian z FAO.
W 2010 r. ceny pszenicy w Europie podwoiły się, w USA o ponad połowę zdrożała kukurydza. Jest drożej niż wiosną 2008 r., kiedy to fala protestów przetoczyła się od Haiti, przez Mali, po Pakistan i Indonezję. Potem, po dobrych zbiorach, ceny spadły. W Indiach w grudniu ceny wzrosły o 14 proc. Analitycy obwiniają słabe zbiory, ale też pośredników, którzy gromadzą je w oczekiwaniu na wzrost cen. - Klasa średnia sobie poradzi - mówi Dżajati Ghosz, profesor ekonomii na Uniwersytecie Jawaharlala Nehru w Delhi - ale dla 60 proc. populacji Indii 10-procentowy wzrost cen oznacza jeden posiłek mniej dziennie.
Za obecną drożyznę odpowiadają przede wszystkim ubiegłoroczne zawirowania pogodowe - powodzie w Australii, susza w Ameryce Południowej, pożary w Rosji. Coraz większy wpływ na rolnictwo będzie mieć ocieplenie klimatu. Raport amerykańskiej Narodowej Akademii Nauk mówi, że wzrost temperatury powietrza o jeden stopień obniża zbiory zbóż o 10 proc. Prognozowane podniesienie poziomu oceanów zatopi wiele żyznych terenów uprawnych, jak delty Gangesu czy Mekongu. Jeśli poziom wody wzrośnie o jeden metr, Bangladesz zostanie bez połowy swoich pól ryżowych.
Ale za kryzysem żywnościowym z 2008 r. stały też chciwość i zbytnia ufność w wolny rynek: kapitał spekulacyjny zaczął masowo wchodzić w kontrakty terminowe na żywność, co - w połączeniu ze słabymi zbiorami - wywołało gwałtowny wzrost cen. Część winy ponosi rosnąca produkcja biopaliw, które wypierają plantacje roślin spożywczych. A także międzynarodowe programy "dostosowania strukturalnego", które wymuszały na ubogich producentach żywności, by uprawiali to, co się najbardziej opłaca, a nie to, czego im najbardziej potrzeba. W Kenii wielkie areały przeznaczono pod uprawę kwiatów na eksport, podczas gdy jedna trzecia jej populacji jest niedożywiona.
Zdaniem Abdolrezy Abbasian istnieje nadzieja, że - tak jak w 2008 - obecny wzrost cen doprowadzi do zwiększonej produkcji żywności i ich spadku. Inni eksperci ostrzegają przed błędnym kołem drożyzny. - Jeśli rządy wprowadzą ograniczenia eksportu, a rynki finansowe uznają, że kontrakty na żywność to dobra inwestycja, dojdzie do wtórnego szoku i dalszego windowania cen - uważa Maximo Torero z amerykańskiego Instytutu Badań nad Polityką Żywnościową.
Rządy za wszelką cenę próbują ograniczyć wzrost cen u siebie, na przykład kupując lub dzierżawiąc ziemię w odległych krajach. Inne uciekają w protekcjonizm - jak Indie, które niedawno zakazały eksportu cebuli - lub starają się zabezpieczyć przyszłe dostawy, podpisując wieloletnie kontrakty. Tyle że takie kroki powodują dalszy wzrost cen w tych krajach, których nie stać na podobne środki ratunkowe. Podczas poprzedniego kryzysu ograniczenie eksportu nawozów sztucznych m.in. przez Chiny spowodowało, że w odległej Afryce torba nawozu podrożała pięciokrotnie i tamtejsi rolnicy musieli ograniczyć zasiewy. Robert Stefanicki  Źródło: Gazeta Wyborcza
|
Teraźniejszość 
