|
Strona 1 z 41 Fitoterapia to leczenie przy pomocy roślin. Ich właściwości lecznicze znane były od wieków. Ludzie doświadczalnie poznawali oddziaływanie różnych ziół na organizm człowieka i z pokolenia na pokolenie przekazywali sobie tą wiedzę, stale ją poszerzając.
Zbiorowi i stosowaniu ziół przypisywano znaczenie magiczne, jednak współczesna wiedza potwierdza, że taki rytuał miał swoje uzasadnienie. Zioła zbierana o określonych porach roku i dnia, np. przy pełni księżyca, mają większe nasilenie pożądanych składników wykorzystywanych w terapii. Również sposób przechowywania ziół i receptura sporządzania z nich naparów miały na celu zachowanie ich najlepszych właściwości leczniczych.
Obecnie mimo powszechnego stosowania leków farmakologicznych nadal korzysta się z ziołolecznictwa. Na wiele dolegliwości zioła potrafią pomagać tak samo jak leki otrzymywane syntetycznie, przy czym nie mają tylu ubocznych, niepożądanych skutków. Posiadając wiedzę o ziołach, sposobach ich zbioru i przyrządzania można leczyć i zapobiegać niektórym chorobom. Trzeba jednak pamiętać, że w poważniejszych przypadkach nie można liczyć tylko na zioła, tylko konsultować się z lekarzem.
Zbieranie ziół Warunki w jakich rosną rośliny mają duży wpływ na ich właściwości lecznicze. Znaczenie ma tu rodzaj gleby, sposób jej nawożenia, właściwy termin zbioru i prawidłowe ich przechowywanie. Nie można zbierać ziół przy drodze lub w miejscach zanieczyszczonych, gdyż gromadzą w sobie metale ciężkie i inne szkodliwe pierwiastki. Zbiór z miejsc naturalnego występowania jest trudny i mało efektywny dlatego obecnie większość ziół pozyskuje się z upraw, gdzie kontrolowane są warunki glebowe i inne czynniki. | zioła zbierana ze stanowisk naturalnych | zioła pochodzące z upraw | | bez czarny | | | borówka czernica | bazylia pospolita | | brzoza | kminek zwyczajny | | głóg dwuszyjkowy | koper włoski | | głóg jednoszyjkowy | kozłek lekarski | | jałowiec pospolity | mięta pieprzowa | | kasztanowiec zwyczajny | naparstnica wełnista | | krwawnik pospolity | majeranek ogrodowy | | lipa | prawoślaz lekarski | | mniszek lekarski | rumianek pospolity | | podbiał pospolity | szałwia lekarska | | pokrzywa zwyczajna | tymianek właściwy | | róża dzika | | Istotne znaczenie dla jakości ziół ma pora ich zbierania, każda roślina ma inny optymalny okres zbioru. Nie każda część rośliny jest wykorzystywana jako zioło, w niektórych zbiera się nasiona, owoce, kwiaty lub liście i łodygi. kwiaty | Należy zbierać tylko korony kwiatów w początkowym okresie kwitnienia. Ostrożnie przechowywać, gdyż zgniecione tracą właściwości. | | liście | Tylko czyste liście bez pasożytów, ładnie wyrośnięte. Zbieramy przed okresem kwitnienia | | owoce | Zbiór na początku dojrzewania. Właściwie przechowywać. | | ziele | Obcinamy od góry nie więcej niż 30 cm. w okresie kwitnienia. | | nasiona | Tylko z dobrze dojrzałych owoców | | kora | Nie można jej zbierać z drzew rosnących, tylko z dwuletnich pędów wycinanych na wiosnę lub w jesieni. | JAK ZBIERAĆ ZIOŁA? 1- Najsilniejsze właściwości lecznicze mają zioła dziko rosnące, zebrane na gruncie dość suchym, niezbyt żyznym, ale dobrze nasłonecznionym. 2. Jeśli nie przestrzegamy reguł astrologii herbalnej, to pamiętajmy przynajmniej, że najkorzystniejszą porą do zbioru są godziny poranne, od momentu kiedy opadnie już rosa, najpóźniej do godz. 10—11. 3. Nigdy nie wyrywamy roślin z korzeniami po to, by liście i kwiaty oddzielić już w domu. Zbieramy tylko części dobrze rozwinięte — zwiędłe i nadgniłe od razu odrzucamy. 4. Po długotrwałej suszy wiatr nanosi zazwyczaj na zioła warstwę kurzu — wtedy lepiej wstrzymać się ze zbiorem do momentu, aż pierwszy deszcz opłucze rośliny. Pamiętajmy jednak, że po deszczu powinny one obeschnąć na swoim naturalnym stanowisku. 5. Kwiaty mają najwięcej wartości leczniczych, jeśli są zebrane bezpośrednio po rozwinięciu się (z niektórych roślin zbieramy jednak pączki kwiatowe). 6. Liście obrywamy tylko wtedy, kiedy się już zupełnie rozwiną — praktycznie tuż przed zakwitnięciem lub w początkach kwitnienia rośliny. Zwracamy uwagę, czy są zdrowe, zielone i całe, a także wolne od kurzu. 7. Jeśli zbieramy całe ziele, pamiętajmy, że jest ono najbogatsze w składniki lecznicze tuż przed kwitnieniem lub co najwyżej podczas kwitnienia rośliny. 8. Nasiona i owoce zawierają najwięcej cennych związków czynnych wtedy, gdy są już zupełnie dojrzałe. W przypadku wielu roślin nie należy jednak czekać, aby za bardzo dojrzały, bo wtedy łatwo mogą się rozsypywać. 9. Korzenie i podziemne pędy największą silę biologiczną posiadają przed zakwitaniem rośliny, ale korzenie roślin dwuletnich pozyskujemy jesienią — po pierwszym roku wegetacji. 10. Kora zawiera wartości odżywcze tylko na wiosnę, kiedy drzewa i krzewy puszczają soki. Sporządzanie ziół Do spożycia nadają się tylko zioła zbierane w danym roku lub maksymalnie z poprzedniego. W zależności od rodzaju można je przyrządzać w różnej postaci: | Napar | Sporządza się go na kilka minut przed spożyciem, zalewając suche zioła wrzątkiem. | | Odwar | Spożywa się go w dniu przyrządzenia, gotując rozdrobnione zioła przez kilka minut. | | Nalewki | Na kilka dni przed spożyciem, zalewa się zioła rozcieńczonym spirytusem. Nalewkę ziołową dawkuje się po kilka kropel na kieliszek wody. | | Sałatki | Jeśli roślina się do tego nadaje, można je spożywać bezpośrednio po dokładnym wymyciu | | Syropy | Wyciąg ze świeżych ziół gotowanych w cukrze do zgęstnienia. | | Soki | Wyciskane mechanicznie, np. sokowirówką. Mogą być też mieszane z cukrem, miodem itp. | | Maceraty | Przygotowuje się je w tym samym dniu, przez zalanie zimna wodą rozdrobnionych ziół. Tylko w przypadku roślin trudno pęczniejących można wyciąg lekko podgrzać. | | Olejki | Przemysłowa metoda sporządzania leków poprzez destylację pary wodnej. | W nastepnych rozdziałach wykorzystałem obszerne fragmenty z książki Andrzeja Skarżyńskiego "Zioła czynią cuda". Materiał zielarski został tam doskonale opracowany na każde czasy.
|
